Thủ tục xét xử giám đốc thẩm là gì ? Nhiệm vụ xét xử giám đốc thẩm là gì ?

Thủ tục xét xử giám đốc thẩm là các bước, các việc phải làm để xét lại bản án, quyết định của Toà án đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng nghị vì phát hiện có sai lầm, ví phạm pháp luật trong quá trình xử lí vụ án.

1. Quy định xét xử giám đốc thẩm trước đây

Giám đốc thẩm theo quy định của pháp luật Việt Nam không phải là một cấp xét xử. Thủ tục giám đốc thẩm là trình tự các hoạt động của toàn bộ quá trình xem xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng nghị vì phát hiện có sai lầm, vi phạm pháp luật trong quá trình xử lí vụ án. Theo quy định tại Chương XXIX Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, căn cứ để kháng nghị bản án, quyết định theo thủ tục giám đốc thẩm là:

1) Việc điều tra xét hỏi tại phiên toà phiến diện hoặc không đầy đủ;

2) Kết luận trong bản án, quyết định không phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án;

3) Có sự vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng trong khi điều tra, truy tố, xét xử;

4) Có những sai lầm nghiêm trọng trong việc áp dụng bộ luật hình sự.

Theo Bộ luật tố tụng dân sự, Giám đốc thẩm là xét lại bản án, quyết định của tòa án đã có hiểu lực pháp luật nhưng bị kháng nghị vì phát hiện có vi phạm nghiêm trọng trong việc giải quyết vụ án, khi kết luận trong bản án, quyết định không phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án; có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, có sai lầm nghiêm trọng trong áp dụng pháp luật.

Người bị kết án, các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và mọi công dân có quyền phát hiện những vị phạm pháp luật trong các bản án, quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật và báo với những người có quyển kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm. Những người có quyền kháng nghị giám đốc thẩm gồm: chánh án toà án nhân dân cấp tỉnh, cấp quân khu và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, cấp quân khu trở lên, Chánh án Toà án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.

Những người đã kháng nghị bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật có quyền quyết định tạm đình chỉ thi hành bản án, quyết định đó. Bản kháng nghị được gửi cho toà án đã ra bản án, quyết định bị kháng nghị. Trong thời hạn do luật định (Xem thêm: Thời hạn chuẩn bị xét xử), hội đồng giám đốc thẩm (hình sự lẫn dân sự) phải xem xét lại toàn bộ vụ án, không bị hạn chế trong nội dung kháng nghị và có quyền ra một trong các quyết định:

1) Không chấp nhận kháng nghị, giữ nguyên bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật;

>&gt Xem thêm:  Tái thẩm là gì ? Nhiệm vụ và tính chất thủ tục tái thẩm vụ án hình sự ?

2) Huỷ bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và đình chỉ vụ án;

3) Huỷ bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật để điều tra lại hoặc xét xử lại;

Đối với các bản án hình sự hội đồng giám đốc thẩm không được tăng hình phạt hoặc áp dụng điều khoản trong Bộ luật hình sự quy định về tội nặng hơn nhưng có quyền được thay đổi hình phạt và áp dụng điều khoản trong Bộ luật hình sự quy định về tội nhẹ hơn đối với những người bị kháng nghị và cả những người không bị kháng nghị theo hướng đó.

2. Khái niệm xét xử giám đốc thẩm

Giám đốc thẩm là thủ tục tố tụng hình sự, trong đó toà án có thẩm quyền xét lại những bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật của tòa án nhưng bị kháng nghị vì phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong việc giải quyết vụ án.

Phương châm chính của Đảng và Nhà nước ta trong đấu tranh phòng, chống tội phạm là chủ động phòng ngừa, ngăn chặn tội phạm, phát hiện chính xác, nhanh chóng và xử lí công minh, kịp thời mọi hành vi phạm tội, không để lọt tội phạm, không làm oan người vô tội nhưng trong thực tiễn xét xử các vụ án hình sự cho thấy vì những lí do khác nhau nên vẫn còn tình trạng oan, sai, để lọt tội phạm hoặc người phạm tội; quyết định hình phạt không tương xứng với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của những người tham gia tố tụng. Do vậy, để sửa chữa những sai sót và vi phạm pháp luật nghiêm trọng đó trong những bản án và quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật, Bộ luật tố tụng hình sự (Bộ luật tố tụng hình sự) đã dành một phần quy định về thủ tục xét lại bản án và quyết định đã có hiệu lực pháp luật, trong đó có thủ tục giám đốc thẩm tại Chương XXV gồm 27 điều (từ Điều 370 đến Điều 396).

về nguyên tắc, bản án và quyết định của toà án khi đã có hiệu lực pháp luật phải được tôn trọng và được đưa ra thi hành.1 Tuy nhiên, nếu bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật mà phát hiện có sai lầm nghiêm trọng trong việc giải quyết vụ án, ảnh hưởng đến lợi ích nhà nước, của cơ quan, tổ chức, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đặc biệt nếu làm oan người vô tội thì phải có cơ chế để khắc phục. Để bảo đảm việc áp dụng thống nhất pháp luật cũng như tính hợp pháp trong những bản án, quyết định của toà án, Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 quy định nếu bản án, quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật mà phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng, thể hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong việc giải quyết vụ án thì phải được xét lại theo thủ tục giám đốc thẩm.

Giám đốc thẩm là một thủ tục có đặc thù riêng so với xét xử sơ thẩm và xét xử phúc thẩm. Tính chất của giám đốc thẩm không phải là hoạt động xét xử vụ án mà là hoạt động xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của toà án. Điều 370 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 xác định rõ:

“Giám đốc thẩm là xét lại bản án, quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị khảng nghị vì phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong việc giải quyết vụ án”.

>&gt Xem thêm:  Khái niệm, nhiệm vụ, ý nghĩa của xét xử phúc thẩm vụ án hình sự ?

3. Nhiệm vụ xét xử giám đốc thẩm

Bản án và quyết định của toà án luôn phải đảm bảo tính hợp pháp và tính có căn cứ. Vì vậy, việc kiểm ưa tính họp pháp và tính có căn cứ của bản án và quyết định của toà án phải được thực hiện cả trước và sau khi chúng có hiệu lực pháp luật. Tuy nhiên, việc xét lại bản án và quyết định đã có hiệu lực pháp luật của toà án theo thủ tục giám đốc thẩm chỉ phát sinh nếu phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm ưọng được thể hiện trong bản án hoặc quyết định đó. Một ưong những yêu cầu đối với công tác xét xử của toà án là phải xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Nếu không đáp ứng được yêu cầu đỏ, bản án hoặc quyết định của toà án sẽ ảnh hưởng đến nhiệm vụ của luật tố tụng hình sự, không bảo vệ được lợi ích của xã hội, quyền lợi của mọi công dân.

Mục đích của giám đốc thẩm là đảm bảo cho việc xét xử được chính xác, khắc phục những vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong quá trình giải quyết vụ án nhằm đảm bảo việc xử lí vụ án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Những bản án và quyết định đã có hiệu lực pháp luật mà bị phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng thì việc xét lại nhằm khắc phục những vi phạm đó do toà án cấp giám đốc thẩm giải quyết.

Theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, toà án cấp giám đốc thẩm khi xét xử không có quyền sửa bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật theo bất cứ hướng nào, kể cả trường hợp có lợi cho người bị kết án. Toà án cấp giám đốc thẩm chỉ xem xét trong quá trình xét xử toà án có áp dụng đúng quy định của pháp luật khi ra bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị hay chưa chứ không xem xét về sự việc, vốn thuộc thẩm quyền của toà án cấp dưới khi xem xét và giải quyết vụ án về nội dung. Như vậy, có thể hiểu rằng toà án cấp giám đốc thẩm không có nhiệm vụ xét xử lại vụ án như toà án cấp phúc thẩm (là một cấp xét xử) mà nhiệm vụ của giám đốc thẩm là xem xét bản án, quyết định bị kháng nghị giám đốc thẩm có đảm bảo tính hợp pháp không, việc giải quyết vụ án đã đúng quy định của Bộ luật hình sự, Bộ luật dân sự và tuân thủ thủ tục tố tụng theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự chưa. Theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, tính chất của giám đốc thẩm vẫn được xác định tại Điều 370 là “xét lại” giống như quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003, tuy nhiên, với quyền được sửa bản án đã có hiệu lực pháp luật, có thể nói rằng, nhiệm vụ của toà án cấp giám đốc thẩm đã được mở rộng, không chỉ xét lại bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị kháng nghị vì phát hiện có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong việc giải quyết vụ án mà trong một số trường hợp còn trực tiếp sửa chữa những sai lầm đó.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến luật hình sự, luật tố tụng hình sự về xét xử giám đốc thẩm – Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật hình sự – Công ty luật Minh KHuê

>&gt Xem thêm:  Đối tượng, chủ thể và phạm vi của kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm vụ án hình sự ?

Nguồn: Luật Minh Khuê

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *